Biển giữa hai Đèo (Khánh Hòa- Phú Yên)

Trong những hành trình dọc chiều dài đất nước, có những địa danh, những điểm đến mà với bất cứ ai, dù chỉ một lần ghé lại cũng đủ để ghi một dấu ấn không thể nào phai nhạt.

Không phải ngẫu nhiên mà Tổ chức Du lịch thế giới (OWT) đã đánh giá cụm du lịch liên hoàn Vân Phong - Đại Lãnh - Vũng Rô là một trong những danh thắng đẹp nhất khu vực châu Á và Viễn Đông.

Nằm giữa đèo Cổ Mã ở phía Nam và đèo Cả ở phía Bắc, cách Nha Trang 80km, từ thời vua Minh Mạng, nơi đây đã được liệt vào hàng danh thắng đệ nhất của đất nước với những bãi biển đẹp hiền hòa.

Điều đặc biệt khiến cho những bãi biển nơi đây trở nên khác biệt chính là những dòng suối nước ngọt có nguồn từ trên núi chảy xuống quanh năm không cạn, mát lạnh và nằm ẩn mình trong rừng thùy dương xanh ngắt, thỉnh thoảng lại thoát ra khỏi màu xanh ấy để trườn mình trên những sa mạc cát trắng lóng lánh như những con trăn khổng lồ đang trườn về phía đại dương, tạo nên khung cảnh thật nên thơ, lãng mạn mà không một bãi biển nào có được.

Đứng trên đèo Cả để nhìn toàn cảnh Vũng Rô và núi Đá Bia - Thạch Bi Sơn, một nhánh của dãy Trường Sơn nhô ra phía biển. Núi Đá Bia nhô hẳn ra Biển Đông, kéo dài, tạo thành một vùng bán đảo che chắn gió quanh năm sóng yên biển lặng.

Vũng Rô, một bến cảng đẹp như mơ nhưng cũng ẩn chứa trong nó bao câu chuyện lịch sử về một thời hào hùng. Những bến thuyền tiếp nhận vũ khí, đạn dược và phương tiện chiến đấu từ miền Bắc gửi vào chi viện cho chiến trường Quân khu 5 trong chiến tranh chống Mỹ. Biết bao tấn vũ khí, đạn dược, muối gạo, thuốc men đã bốc lên từ cảng Vũng Rô và vận chuyển trên đoạn đường này để đến tay các chiến sĩ giải phóng, các chiến sĩ tự vệ mật trong các căn cứ cách mạng và đô thị. Di tích còn đó xác một con tàu không số ghi dấu những chiến công.

Đứng trên đèo Cổ Mã nhìn về phía biển, những bãi cát dài hiền hòa quanh năm sóng vỗ. Ở phía xa kia giữa màu xanh biển cả, đảo Hòn Bà, Hòn Nưa lấp lánh ánh chiều nhuộm tím. Ngọn hải đăng trên đảo Hòn Nưa thắp sáng đường đi cho những chuyến tàu ra vào vịnh.

Vùng vịnh nằm giữa hai đèo thăm thẳm một màu xanh của núi và hai hòn đảo nhấp nhô như cửa ngõ dẫn vào một vòng tròn huyền ảo. Trên đèo Cả có hòn Vọng Phu (còn gọi là đèo Mẹ Bồng Con) - một tặng vật thiên nhiên bất hủ dành cho vùng biển Phú Yên. Hơn hết thẩy, tắm biển hoặc thưởng thức các món ăn hải sản tại những bãi biển mát mẻ nên thơ như Bãi Lách, Bãi Mù U, Bãi Ngà, Bãi Chùa, Bãi Chân Trâu, Bãi Hồ, Bãi Hàng, Bãi Nhỏ, Bãi Chính, Bãi Bàng, Bãi Lau, Bãi Nhãn với phong cảnh sơn thủy hữu tình, quyến rũ sẽ khiến cho những bước chân du khách đã đến một lần sẽ thật khó để rời đi.

Theo Vũ Thanh (báo An Ninh Thủ Đô)

Du lịch, GO!

Kinh nghiệm du lịch Phú Yên

Phú Yên là một tỉnh ven biển thuộc duyên hải nam trung bộ, phía bắc giáp Bình Định, phía nam giáp Khánh Hòa. Một mảnh đất xinh đẹp với các bãi biển đẹp, văn hóa đặc trưng của nam trung bộ. Dân Phú Yên thường được gọi là dân xứ “nẫu”, đó là tiếng nói đặc trưng của họ, tiếng nẫu (nẫu = người ta). Nói tới du lịch Phú Yên chúng ta phải nói đến Gành Đá Đĩa, Vịnh Vũng Rô, Đầm Ô Loan, đi kèm với đó là nhiều món ăn hải sản đặc trưng của vùng. Dưới đây là tổng hợp một số thông tin về Du lịch Phú Yên, các bạn nên tham khảo qua trước khi đến với mảnh đất Xứ Nẫu.

Đi đến Phú Yên

Đi tới Phú Yên hiện nay không khó, có nhiều cách để tới mảnh đất này như: tàu hỏa, xe khách giường nằm hay đi máy bay của hãng Vietnam Airlines tới Tuy Hòa. Mình nhờ không nhầm thì tuyến này thi thoảng cũng có vé khuyến mãi. Với xe lửa thì có nhiều chuyến nhiều giờ, bạn tham khảo tại Ga Sài Gòn và Ga Hà Nội nhé.

Xe khách đi Phú Yên

Xe Thuận Thảo từ tp Hồ Chí Minh (bến xe Miền đông) đi Tuy Hòa. Cả vé ngồi và nằm

• Khởi hành từ HCM: 07h30, 18h00, 19h30, 20h00, 21h00
• Khởi hành từ Tuy Hòa: 07h30, 08h00, 18h30, 19h00, 19h30, 20h00
• Giá ghế ngồi: 185k / Giá ghế nằm: 225k
• Liên hệ : 0573821111 / 0573820303. / Hotline : 0914140483

Nhà xe Thành Ban (nằm bên bến Phú Lâm – TP.Tuy Hòa – T. Phú Yên)
Nhà xe Cúc Tư (65 lê lợi, Tp Tuy Hòa Phú Yên), chất lượng ổn

• Phòng vé ở BX miền đông: 08.9019090
• Phòng vé ở Tuy Hòa- PY: 0573.3824227

Nhà xe Bình Phương (74 Nguyễn Tất Thành, TP.Tuy Hòa, Phú Yên), cả vé ngồi và nằm

• Phòng vé ở BX miền đông:0913.477751
• Phòng vé ở Tuy Hòa: (057).3826632 – .3836767  / hotline : 0905028775

Xe đò Quy Nhơn đi Vũng Rô Đại Lãnh: xe A Tỷ 056.746200 (đối diện bến xe khách, xe Ford mới sạch sẽ, chạy 5-8h sáng, giá 50-60.000đ)

Dịch vụ Thuê xe ở Phú Yên

Thuê Xe máy

• Bạn có thể liên hệ anh Sang bán cafe vỉa hè tại số 2 Lê Thánh Tôn, Tuy Hòa, Phú Yên. Số điện thoại 0934074522. Giá từ 80 – 120k.
• Cty Du Lịch VNTOUR, bạn hỏi số này 0934 022 022
• Một số khách sạn cũng có dịch vụ cho thuê xe máy, bạn nhớ hỏi nếu cần thuê xe. Khách sạn Vĩnh Thuận, Tuy Hòa cho thuê khoảng 80 – 100k/1 ngày, nhưng xe Trung quốc, và phải đặt phòng ở đây mới thuê được.

Xe 7 chổ, 16 chỗ

• Hồng Vinh – 46 Trần Hưng Đạo – Tuy Hòa – PY, sdt: 0905825005 – 0913495432
• Khách sạn Thanh Bình – 126 Lê Thánh Tôn Tuy Hòa Phú Yên‎, số điện thoại: 057 3823 942
• Xe du lịch Anh Tuấn, địa chỉ: 337 Nguyễn Huệ, TP. Tuy Hòa. Điện thoại: 057. 3823569.

Du lịch Phú Yên

Vũng Rô – Núi Đá Bia (còn gọi là Thạch Bi Sơn, dân gian tương truyền là Núi ông): nằm ngay trên đèo Cả (giáp ranh giữa Vũng Rô – Phú Yên và Đại Lãnh – Khánh Hòa) .Vừa tới địa phận Phú Yên bạn sẽ thấy cảng Vũng Rô nằm phía dưới chân Đèo, từ đó bạn xuống đèo, khoảng lưng chừng đèo bạn sẽ thấy có con đường đi lên núi đá Bia (sát khu du lịch Hoàng Long ), bạn sẽ phải gởi xe và đi bộ khoảng 2 tiếng rưỡi là tới Đá Bia. Vịnh Vũng Rô được bao bọc trong ba dãy núi cao là Đèo Cả, Đá Bia và Hòn Bà. Vũng Rô có 12 bãi nhỏ là Bãi Lách, Bãi Mù U, Bãi Ngà, Bãi Chùa, Bãi Chân Trâu, Bãi Hồ, Bãi Hàng, Bãi Nhỏ, Bãi Chính, Bãi Bàng, Bãi Lau, Bãi Nhãn. Mỗi bãi có một đặc điểm riêng nhưng đều hữu tình với những cung biển xanh ngát, những triền cát trải dài phù hợp cho khách tham quan, tắm biển hay thưởng thức hải sản. Du khách cũng có thể thuê thuyền của ngư dân ra biển khám phá cái bao la của đại dương hay chinh phục đỉnh Đá Bia lúc nào cũng chìm trong sương trắng gần đó.

Mũi Điện

Nằm dưới chân đèo Cả thuộc địa phận Phú Yên (tới đó bạn hỏi đường vào Ngọn Hải Đăng, người dân sẽ chỉ), đi tầm mười mấy km nữa là tới ngã ba, bạn đi xuống dốc là thấy có trạm gác nhỏ của biên phòng. Từ đây bạn sẽ phải gửi xe ở đó và đi bộ lên ngọn Hải Đăng. Được ngắm bình minh hoặc hoàng hôn ở đây là thú vị nhất. Bạn có thể ở lại đó và ăn tối nếu muốn.

Hướng dẫn đi Mũi Điện:

• Cách 1: Hoà Hiệp – Phước Tân – Bãi Ngà khoảng 24 km là đến Bãi Môn – Mũi Điện nên đi cách này vì đường đi ít xe, mát. Đi đường QL1A sẽ phải qua Đèo Cả, đường nhiều xe mà phải lên đèo nữa.
• Cách 2 đi là: theo quốc lộ 1A khoảng 25 km đến lưng chừng đèo Cả, gặp đường xuống Vũng Rô, đi theo đường nhựa về phía Đông khoảng 5 km là đến Bãi Môn – Mũi Điện.
• Cách 3: đi kết hợp với thăm quan Đại Lãnh (vạn ninh – Khánh Hòa). Bạn tới Đại Lãnh bằng ô tô hoặc tàu hỏa, nghĩa là đi vượt quá Mũi Điện12 km để xem biển Đại lãnh nằm vùng ráp gianh giữa Khánh Hòa và Phú Yên (rồi sau bắt xe ôm ngược lại). Có thể đi bằng ô tô, hoặc tàu hỏa, ngày có 1 chuyến từ Tuy Hòa đi Nha trang (chạy Tuy Hòa lúc 13h45 đến ga Đại Lãnh lúc 15h15) và 1 chuyến ngược lại (chạy Nha Trang lúc 6h50 đến ga Đại Lãnh lúc 8h33).

Núi Nhạn – Sông Đà

Vị trí nằm trong trung tâm tp Tuy Hòa (di tích của người Chăm). Nếu bạn đi theo đường cầu Đà Rằng cũ vào tp thì đi thẳng tới ngã tư Nguyễn Tất Thành và Trần Hưng Đạo rẽ trãi về Trần Hưng Đạo gặp ngã tư có cổng chào Tp Tuy Hòa, bạn rẽ phải đi thẳng là tới ngay chân núi Nhạn, chạy lên hết dốc, gửi xe, ngắm cảnh và làm vài tấm với tháp Nhạn của người Chăm, (đi lúc tối sẽ đẹp hơn).

Núi Nhạn chỉ cao khoảng 60m, nhưng lại tạo thành một dấu nhấn cho thành phố Tuy Hòa. Đến đây bạn sẽ được chiêm ngưỡng tòa Tháp Chăm đã chừng 800 năm tuổi. Đường lên Tháp rộng, bạn có thể đi xe lên tận khu di tích. Từ đây, bạn có thể ngắm nhìn toàn cảnh thành phố Tuy Hòa, con sông Ba uốn lượn nên thơ bên dưới và cả núi Đá Bia tận phía trời xa.
Tháp Nhạn là một trong những Tháp Chăm cổ lớn, cao khoảng 24m, với chân Tháp có cạnh vuông 5m, thờ Bà Chúa Thượng Đỉnh. Ngoài khu vực tháp là một khoảng không gian cây xanh đầy bóng mát, chắc chắn đã là nơi ghi dấu các cuộc tình thơ đẹp của nhiều người.

Núi Chóp Chài

Núi Chóp Chài thuộc tp Tuy Hòa, để đi tới đây: bạn đi thẳng theo đường Nguyễn Tất Thành hướng đi Hà Nội, đi khoảng 4,5 km từ trung tâm tp, bạn hỏi thăm đường lên núi Chóp Chài. Chạy xe lên tới đỉnh ngắm nhìn toàn cảnh tp Tuy Hòa và các vùng lân cận. Lưu ý đường hơi khó đi 1 chút.

Gềnh Đá Đĩa

Gành Đá Đĩa

Nhìn từ xa, gành trông như những chồng đĩa trong lò gốm hay những bậc tam cấp nhô ra ngoài biển. Đến đó, du khách có thể dạo chơi trên những tầng đá, cảm nhận vị mặn của biển, cái rát nhẹ của gió, cảm giác ồn ào của những đợt sóng đập mạnh vào bờ, hay ngắm những đoàn thuyền trên biển. Sau khi thỏa thích dạo chơi trên gành, bãi tắm trải dài gần 3km hứa hẹn mang đến cho du khách những giây phút thư giãn”

Hướng dẫn đi: Gành Đá Đĩa thuộc xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Cách TP. Tuy Hoà khoảng hơn 30 km theo hướng quốc lộ 1A đi Hà Nội, tới Ngã 3 Chí Thạnh bạn đi tiếp khoảng 1,2 km, sẽ có đường rẽ phía bên phải qua cầu Lò Gõ thêm khoảng 7 km là tới nơi.

Gành đá đĩa đẹp nhưng nhỏ xíu, lạ và đặc biệt bởi những tảng đá xếp rất kỳ thú. Đã đến đây bạn cũng nên rẽ sang 200 m để đi Gành Đèn. Bạn có thể đi bộ, hoặc xe taxi 4 chỗ chạy tới gần sát Trạm hải đăng Gành đèn. Nên đi cả 2 để chiêm ngưỡng được nhiều hơn vẻ đẹp nơi đây.

Địa Đạo Gò Thì Thùng

Thuộc thôn Xuân Thành, xã An Xuân, cách TP.Tuy Hoà theo quốc lộ 1A khoảng 45km về phía Bắc, đến Ngã Ba Chí Thạnh bạn hỏi thăm đường, tại vì đường đi tới địa điểm này hơi khó nên không chỉ bạn gián tiếp được. Bạn chịu khó hỏi dân đi đường nhé, nếu có bản đồ thì note lại. 

Đầm Ô Loan

Trong Đầm có nước mặn từ biển vào mỗi khi thủy triều lên, có nước ngọt từ sông Cái từ các suối nhỏ đổ vào. Lòng đầm có chỗ sâu nhất khoảng 6 mét, chỗ cạn khoảng trên 1 mét. Từ đỉnh đèo Quán Cau, du khách có thể phóng tầm mắt ra bao quát bức tranh toàn cảnh Đầm, mặt hồ rộng từng làn sóng gợn lăn tăn theo gió, những dải đồi thấp thoai thoải với những ruộng mía xanh ngắt. Nếu nhìn về hướng núi Từ Bi bạn sẽ thấy một doi đất chảy ra Đầm Ô Loan như một con chim hạc vừa giang đôi cánh rộng và cúi đầu xuống mặt hồ uống nước. Núi Từ Bi là nhánh nhỏ của đèo Quán Cau, nơi đây có con suối cùng tên chảy ngoằn ngoèo qua các khe núi rồi chảy ra đầm trông rất lạ mắt.

Hướng dẫn đi Đầm Ô Loan: vị trí nằm sát quốc lộ 1A, vừa xuống dưới chân đèo Quán Cau gần 1 trạm xăng bên phải có con đường nhỏ dẫn vào đầm Ô Loan, cách TP. Tuy Hoà khoảng 25 km về phía Bắc. Bạn đã ghé đây nên ghé vào quán làm vài con sò huyết tươi ngon (đặc sản vùng này đấy).

Khu bảo tồn thiên nhiên Crông Trai

Từ khu sinh thái Thuận Thảo đi thẳng về phía Tây khoảng 78 km theo quốc lộ 25, đến địa phận xã Suối Trai và Krông Pa của huyện Sơn Hoà. Ở đây bạn sẽ được tham quan khu bảo tồn, gặp và giao lưu với các già làng của buôn.

Đầm Cù Mông

Nằm ngay sát ranh giới Phú Yên – Bình Định, đi qua khỏi đèo Cù Mông theo hướng quốc lộ 1A về phía Bắc. Đây cũng là một con đèo đẹp, có cái tên khá lạ trên bản đồ giao thông đường bộ.

Vịnh Xuân Đài

Nằm cách thành phố Tuy Hoà khoảng 45km đi theo hướng quốc lộ 1A về phía bắc. Đi khoảng 38 km bạn sẽ tới 1 khúc đường quanh co 1 bên núi đá 1 biển, bạn sẽ phải ghé hỏi thăm đường xuống Vịnh Xuân Đài vì đường xuống đây có nhiều nhưng toàn đường nhỏ.

Nhà thờ Mằng Lăng

Thuộc huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên; cách TP. Tuy Hoà khoảng hơn 30 km theo hướng quốc lộ 1A đi Hà Nội,tới Ngã 3 Chí thạnh bạn đi tiếp đến khoảng 3km có con đường rẽ bên tay phải đi xuống gặp Đập Ngân Sơn, đi qua khỏi đập 1 tí là tới.

Suối Vực Hòm

Chùa Bửu Lâm

Ngôi chùa nổi tiếng với tượng Phật ngồi đồ sộ và sự linh thiêng của chùa. Chùa nằm tọa lạc dưới chân núi Chóp Chài, từ ngã tư Nguyễn Tất Thành và Trần Hưng Đạo bạn đi thẳng đường Nguyễn Tất Thành theo hướng Bắc khoảng 5 km, bạn nhìn sang bên tay trái có bức tượng Phật ngồi đồ sộ, phía dưới có con đường nhỏ rẽ vào chùa.

Thác Vực Hòm

Bạn đi theo quốc lộ 1A xuôi về phía Bắc tới ngã ba Hòa Đa rẽ trái theo tỉnh lộ đi lên khoảng 20km rồi rẽ sang đường đất thêm 10 đến 15km thì hỏi thăm người dân đường lên Thác đi như thế nào rồi đi tiếp. Bạn sẽ phải đi bộ gần 1km đường bùn đất và sỏi để đến được Thác.

Bãi biển Long Thủy và đảo Hòn Chùa

Vị trí thuộc xã An Phú, từ tp đi khoảng 9 Km. Bạn đi theo đưòng quốc lộ 1A đi Gành Đá Đĩa. Dọc đường đi bạn sẽ thấy biển báo ghi Chùa Thanh luơng 1500m. Chạy tuốt hết con đường đến đoạn thấy đường thắt nhỏ lại và cuối đoạn đường nhỏ đó là biển mênh mông. Nếu rẽ trái gần đó sẽ vào chùa Thanh Luơng. Còn đi thẳng vài mét nữa là ra tới Biển. Từ bờ biển ở đây ngắm Hòn Chùa cực kỳ gần. Thuyền cá dưới bến nước nhiều vô kể. Để sang đảo Hòn Chùa, bạn phải thuê thuyền sang đảo. Giá khoảng 100k.

Khách sạn ở Phú Yên

Ở Tuy Hòa các bạn nên vào khu vực đường Hùng Vương, sẽ có nhiều lựa chọn cho việc lưu trú. Một số khách sạn nhà nghỉ tham khảo giá từ 150k – 300k như: Khách sạn Sĩ Kim, Lam Trà 1 và 2, Hùng Vương v.v.v

• Khách sạn Anh Tuấn 1 và 2. Địa chỉ Anh Tuấn 2: 60 Hùng Vương, Tp. Tuy Hòa. Đt: 057 3811711. Và Anh Tuấn 1: 324 – 326 Hùng Vương, Tp. Tuy Hòa. Đt: 057 3841999.
• Khách sạn Nhiệt Đới, địa chỉ 216 Nguyễn Huệ, Tuy Hòa, Phú Yên, liên hệ: 057 3822 424 – Di động: 0985715334 & 0913472633. Đánh giá: khách sạn mới, phòng ốc sạch sẽ, rất ok (giá tham khảo 150K – 180k/ ngày). Bạn cũng có thể thuê xe máy ở đây luôn.
• Khách sạn công đoàn nằm sát biển. Địa chỉ 53 Độc Lập,TP. Tuy Hòa, điện thoại: 057. 3823187. Giá tham khảo 300k phòng 2 giường, có kèm ăn sáng 2 người. Hướng view ra biển cũng khá đẹp. Chiều bạn có thể ra biển tắm luôn, giá đã kèm ăn sáng nên cũng không đắt lắm.
• Nếu ở khách sạn 5 sao, bạn có thể tham khảo Cendeluxe Hotel, địa chỉ số 02 Hải Dương, Tuy Hòa. Điện thoại 57 3 818 818.

Khu du lịch Đại Lãnh: đánh giá sạch, đẹp, yên tĩnh; rất phù hợp cho các việc nghĩ ngơi, an dưỡng. Thông tin liên hệ: Chị Phùng (Quản lý KDL): 0908 687 679. Các bạn có thể gọi cho chị Phùng để biết thêm thông tin phòng, giá cả.

Nghỉ ngơi và ăn uống dưới chân ngọn Hải Đăng Đại Lãnh, bạn có thể liên Chú Mười 0983.187.381. Nên liên hệ với chú trước 1 ngày nhé, nếu không thì đặt luôn các anh biên phòng trên Hải Đăng, anh Thắng (trạm trưởng) 0905.217.578.

Đặc sản Phú Yên

Bạn nên nếm thử, ăn thử, cảm nhận thật các món ăn sau khi tới Phú Yên

• Bánh Tráng(cuốn thịt heo)
• Cá ngừ Đại Dương
• Ghẹ Sông Cầu
• Sò huyết Ô Loan
• Bánh xèo
• Bánh canh
• Bánh bèo và bánh ướt
• Bánh ít lá gai
• Bánh hỏi lòng heo

Ẩm thực Phú Yên

Bên cạnh việc thăm quan các điểm du lịch đẹp ở Phú Yên, các bạn cũng nên dành thời gian cho việc thưởng thức các món ăn đặc sản. Tôi Đi đã tổng hợp một số quán ăn, điểm ăn ngon để các bạn tiện đi lại.

• Quán Thịnh Nam, quán bán các món đặc sản: Đèn Pha (mắt cá ngừ đại dương chưng cách thủy với táo tàu, ăn bổ, thơm và ngon) và Cá Ngừ Đại dương (ăn sống với mù tạt). Nếu ăn luôn 2 món này, bạn nên ăn Cá ngừ đại dương trước rồi ăn Đèn pha sau.
• Quán bánh xèo Lê Duẩn, quán vỉa hè, gần với ngã tư Điện Biên Phủ với Lê Duẩn. Chỉ bán buổi chiều từ 5h-8h tối. Bánh xèo Phú Yên là bánh xèo nhỏ, bánh được đúc với bột gạo, giòn, có mắm đục pha với thơm bằm (Sài Gòn gọi là mắm nêm). Ăn khác rất nhiều với bánh xèo miền tây).
• Bánh xèo ở số 20 đường Lê Thánh Tôn (3,5k/cái không có trứng, 5k/cái có trứng) chỗ này có nước chấm ngon.
• Cơm gà Tuyết Nhung ở đường Lê Thánh Tôn (20k/dĩa), đảm bảo ngon. Một chỗ ngon nữa là ở đường Thành Thái đối diện siêu thị.
• Cơm 57 Duy Tân, có món mắn ăn rất ngon, ăn là 20k/dĩa đảm bảo no, cơm xin thêm miễn phí, trà đá thoải mái.
• Chả Dong ở ngã 4 Trần Quý Cáp với Nguyễn Công Trứ.
• Bắp nướng chan mắn và ăn với muối é thì ở ngã 4 Hùng Vương, Nguyễn Huệ.
• Bún mắn ở công viên đường Nguyễn Huệ, ở đây có món trứng sả cũng rất ngon
• Sỏ lòi với thịt nước thì ở quảng trường.
• Bánh tráng trứng ở góc cây số 100 đường Lê Trung Kiên.
• Bánh bèo thì ở dưới chân núi Nhạn (15k/khay), bánh xèo – dễ ăn, bánh canh (10k/bát) – ngon. Bánh bèo nóng (chỉ bán đêm dưới chân núi Nhạn.

Một số quán Hải Sản

• Quán Hải Sản nằm ngay ngã đường Lương Văn Chánh & Nguyễn Huệ.
• Quán Trần Phú nằm trên đường Trần Phú, cách Bảo Tàng Phú Yên 200m hướng xuống biển.
• Quán Tây Du Ký nằm đầu đường Bà Triệu, gần trường Lạc Long Quân đi tới ( đặc biệt có các món cá câu )
• Quán Phi Hoa Sữa nằm ngay ngã 3 giữa dốc đường Lê Thành Phương
• Quán Cá Ngừ đại dương nằm ngay ngã tư Lê Duẩn – Điện Biên Phủ, gần quảng trường 1.4.
• Quán Hải sản ở bờ biển thì cạnh khách sạn Công đoàn (0573823187) là ăn muộn được còn ở trong phố thì khoảng 9h là đã đóng cửa.

Cơm Như Ý siêu ngon siêu rẻ ở 8 nguyễn công trứ có 2 hàng đều ngon.

Du lịch vào dịp lễ hội ở Phú Yên

• Hội đua thuyền đầm Ô Loan: 07/01, xã An Cư, huyện Tuy An.
• Hội đua thuyền sông Đà Rằng: 07/01, phường 6, Thành phố Tuy Hòa.
• Hội đua ngựa: 08/01, xã An Xuân, huyện Tuy An.
• Hội bài chòi: tết nguyên đán, vùng nông thôn Phú Yên.
• Hội thơ đêm nguyên tiêu: rằm tháng giêng hàng năm, Sân tháp Nhạn, phường 1, tp Tuy Hòa.
• Lễ hội đâm trâu: từ tháng 2 đến tháng 6: Đồng Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh.

Andy tổng hợp từ nhiều nguồn . Nếu xuất bản lại xin ghi rõ nguồn Toidi.net

Bản đồ đi Du lịch Phú Yên

Nguồn: Toidi.net

Cao Nguyên Vân Hòa (Phú Yên)

Cao nguyên Vân Hòa được xem như một góc Đà Lạt của tỉnh Phú Yên do khí hậu tại đây mát mẻ quanh năm. Vân Hòa nằm ở độ cao 400m so với mực nước biển, nằm trên tỉnh lộ số 643 Hòa Đa đi Tân Lương, Trà Kê.

Cao nguyên bao gồm các xã Sơn Xuân - Sơn Long và Sơn Định. Vân Hòa thoáng mát, phủ đầy rừng xanh và đồng cỏ còn nhiều hoang sơ.

Tại đây có ngôi làng nhỏ cùng tên Vân Hòa thuộc xã Sơn Long, huyện Sơn Hoà - Phú Yên. Ngày trước, làng Vân Hoà có nhiều cánh rừng nguyên sinh với nhiều loài hoa lan hiếm như Hồ Điệp, Tai Tượng, Kim Điệp…

Đặc sản nổi tiếng của Vân Hòa là mít và thơm. Mít Vân Hòa ngọt, dòn, vàng ươm màu mật ong; thơm Vân Hòa ít mắt, ngọt. Từ hai loại nông sản này, người dân đã tạo ra món mắm độc đáo không nơi nào có được. Những sản vật mang đậm bản sắc Phú Yên được bán ở khắp nơi tại cao nguyên Vân Hòa, đặc biệt là ở chợ Đồn.

Ngoài ra, làng còn có một loại trái cây rừng là trái đỏ. Đến mùa trái chín đỏ, mọc dày thành từng chùm từ gốc lên đến tận nách thân, trông rất đẹp mắt. Đến Vân Hòa vào dịp cuối xuân, đầu hạ, đường râm mát bóng cây, tiếng ve rền rỉ ngân nga.

Vân Hòa chỉ đông dân ở Chợ Đồn, dân chúng tập trung quanh chợ và rải rác trong vùng sâu, trên những triền dốc thoai thoải. Xưa nay, thổ sản chính tại đây là thơm, mít trồng xung quanh vườn trên các sườn núi do thổ nghi hợp với cây này. Giống mít có tàn lá sum sê phủ kín núi đồi, dưới gốc mít thì trồng thơm. Thơm Chợ Đồn trái không lớn nhưng tròn, mắt lớn, ruột màu hồng không tái nên nổi tiếng. Những năm 1960 về trước, vườn ở Vân Hòa, Phong Cao, Lương Sơn đến thời vụ các nới đi ngựa, xe gánh gồng về mua thơm, mít, trái đỏ rất tấp nập.

Truyền thuyết kể rằng ngày xưa, rừng Vân Hòa bổng xuất hiện một con thuồng luồng hung dữ. Nó sống trong một cái hang sâu, nay gọi là hang Thuồng Luồng. Con quái vật này to lớn khác thường, dài đến hơn trăm bước chân, thân hình to bằng gốc bằng lăng bốn người giang tay ôm không hết, mình đầy gai và vẩy lấp lánh lân tinh. Hàng đêm, quái vật thường bò ra khỏi hang vào tận trong làng bắt gà vịt, rồi heo dê, đến trâu bò và bắt cả người lớn trẻ con ăn thịt. Do vậy nên dân làng đối phó bằng cách bỏ nhà, leo lên những ngọn cây to cao để lẩn tránh.

Một ngày kia có người mách rằng, làng Thượng có một người đàn ông, góa vợ, chỉ có một đứa con trai, chuyên nghề bắn nỏ, có thể trừ được con quái vật. Dân làng Vân Hoà bèn cử người khăn gói ra đi, thỉnh mời ông đến cứu giúp. Sau khi nghe câu chuyện, ông nhận lời và lập tức lên đường với người con trai, mang theo cung tên.

Đến làng, cha con ông Chăm Mùng cùng dân làng cất một chòi cao bằng những cột gỗ ké thật chắc canh chừng ác thú. Một tháng hai tháng rồi ba tháng… trôi qua, con thuồng luông vẫn biệt dạng, khiến ông Chăm Mùng thất vọng gói ghém hành lý trở về buôn cũ. Khi ông vừa bước xuống khỏi bậc thang cuối cùng, đặt chân lên mặt đất bỗng nhiên mùi hôi thối xông lên nồng nặc, con thuồng luồng lao ra như mũi tên, nhằm thẳng chỗ ông đứng phóng tới.

Ông Chăm Mùng giương cung nhắm vào hai mắt thuồng luồng bắn khiến nó đau đớn và hung tợn hơn, quật đuôi làm lung lay chiếc chòi đứa con trai ông còn đang đứng trên đó. Bắn hết tên cũng chỉ nó bị mù, quẫy mạnh cả thân hình làm thành một một vệt dài sâu tựa lòng con suối lớn (sau này dân làng Vân Hòa gọi là suối ông Năm (ông Chăm? Sau này, khi thành lập nông trường cà phê Vân Hòa chiếc hố này được vét sâu và rộng đến mấy mẫu tây làm hồ chứa nước tưới cho cây cà phê). Cuối cùng, quái vật ngã gục bằng một mũi nỏ tẩm độc trúng ngay đầu.

Sau khi trừ khử được con ác thú, cha con ông Chăm Mùng cáo từ dân làng trở về buôn cũ. Về sau khi ông chết, mỗi khi cúng thổ trạch, gia tiên, ngày lễ tết… người dân làng Vân Hòa đều sắm một mâm riêng để dâng cúng vong linh ông gọi là mâm cơm cúng “phụ tử Chăm Mùng”. Tục lệ này kéo dài mãi đến những ngày gần đây mới bỏ hẳn.

Để đến đây: Từ thành phố Tuy Hòa, bạn theo Quốc lộ 1A đi về hướng Bắc khoảng 14 km. Đến thôn Hòa Đa sẽ gặp ngã 4 Hòa Đa, rẽ trái theo đường ĐT 643 ngược lên hướng Tây khoảng 25 km sẽ đến cao nguyên Vân Hòa.

Sự Kiện: Đoàn Tàu Không Số

Tháng 1/1959 Hội nghị lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa II) đã thông qua Nghị quyết về đường lối của cách mạng miền Nam. Trong đó tư tưởng chỉ đạo cực kỳ quan trọng để chuyển cách mạng miền Nam sang chuyển biến có tính nhảy vọt được đề ra trong NQ có tính lịch sử này là nhân dân miền Nam phải dùng con đường cách mạng bạo lực để tự giải phóng mình, ngoài ra không còn con đường nào khác.

Để thực hiện được nhiệm vụ chiến lược đó, chúng ta phải giải quyết được một bài toán khá hóc búa là bằng cách nào vận chuyển được người và vũ khí vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Đầu những năm 60 của thế kỷ XX, tuyến đường giao liên Trường Sơn-559 đã thực hiện việc vận chuyển vũ khí vào với đồng bào miền Nam nhưng chủ yếu mới đưa được vào tới các tỉnh khu V, còn các tỉnh ven biển, đặc biệt là các tỉnh trong Nam Bộ thì chưa tới được. Thời kỳ này, phong trào cách mạng miền Nam đang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về vũ khí cho chiến trường miền Nam đang đòi hỏi cấp bách, mang tính sống còn. Đồng bào miền Nam phải chiến đấu với Mỹ- ngụy bằng các loại vũ khí thô sơ và lạc hậu. Do vậy việc chi viện vũ khí cho miềnNam trong thời điểm này không còn con đường nào khác là bằng đường biển.

Một chiếc tàu của Đoàn tàu không số trên đường chở hàng chi viện cho chiến trường miền Nam.

Chấp hành chỉ thị của TƯ Đảng về việc vận chuyển vũ khí vào Nam bằng đường biển, từ cuối năm 1961 đến đầu năm 1962, lần lượt 6 thuyền gỗ của 4 tỉnh Bến Tre, Cà Mau, Bà Rịa, Trà Vinh ra miền Bắc an toàn. Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng ra Quyết định thành lập Đoàn vận tải thủy 759 có nhiệm vụ vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Để đảm bảo bí mật của tuyến đường các đoàn tàu trước khi lên đường làm nhiệm vụ đều phải quán triệt các qui định như: phương thức vận chuyển là chủ động, bí mật, bất ngờ, lợi dụng sơ hở của địch để đưa vào hàng bến. Đồng thời phải có sẵn phương án thật linh hoạt, mưu trí, đối phó với địch, khi bị lộ thì kiên quyết chiến đấu bảo vệ hàng, nếu cần có thể cho hủy tàu để giữ bí mật con đường. Nói là tàu không số, nhưng thật ra mỗi con tàu đều có mang một số hiệu đăng ký tại sở chỉ huy. Chúng ta có thể tìm hiểu quá trình vận chuyển của các con tàu không số thông qua các giai đoạn sau:

- Giai đoạn vận chuyển bằng tàu gỗ, đi sát bờ (1962-1963): Ngày 11/10/1962, chiếc thuyền gỗ gắn máy Phương Đông 1 xuất phát từ bến Đồ Sơn- Hải Phòng do đồng chí Bông Văn Dĩa và Lê Văn Một chỉ huy chở 30 tấn vũ khí, sau 5 ngày cập bến Rạch Gốc (Cà Mau) thành công. Trong khoảng thời gian hơn 1 năm sử dụng thuyền gỗ gắn máy, đi sát ven biển (phương pháp địa văn) chúng ta đã vận chuyển được 178 tấn vũ khí chi viện cho đồng bào miền Nam.

- Giai đoạn vận chuyển bằng tàu sắt, đi xa bờ (1963-1965): Đoàn 759 được chuyển giao về Quân chủng Hải quân với phiên hiệu Đoàn 125. Đây là giai đoạn vận chuyển tích cực nhất, hiệu quả nhất của Đoàn 125. Với những con tàu sắt có trọng tải lớn, chở được nhiều hơn, đi xa bờ hơn, ta đã vận chuyển được 80 chuyến với hơn 4000 tấn vũ khí cho chiến trường, góp phần làm nên những chiến thắng lớn của quân dân miền Nam như chiến thắng Ấp Bắc (1963), Núi Thành, Vạn Tường (1965). Tháng 12/1964, tàu 56 của Đoàn 125 chở 44 tấn vũ khí vào Bà Rịa. Tại đây, một Trung đoàn bộ đội chủ lực tay không đã chờ sẵn, tiếp nhận vũ khí để tham gia chiến dịch Bình Giã và góp phần to lớn vào thắng lợi của chiến dịch, giải phóng một vùng rộng lớn phía Đông- Bắc Sài Gòn, góp phần làm phá sản hoàn toàn chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ-ngụy.

Vũng Rô (Phú Yên)- Tại nơi đây tháng 2/1965 xảy ra cuộc chiến đấu không cân sức giữa các thủy thủ tàu 143 Đoàn tàu không số với quân địch khi vận chuyển vũ khí cho chiến trường miền Nam.

- Giai đoạn vận chuyển từ năm 1965-1968: Công tác vận chuyển trên biển đang phát triển thuận lợi thì một việc không may xảy ra, ngày 16/2/1965, tàu 143 do thuyền trưởng Lê văn Thiêm và chính trị viên Phan Văn bảng chỉ huy chở 63 tấn vũ khí khi vào bến Vũng Rô- Phú Yên thì bị địch phát hiện. Trước đó tàu 41 đã chở 3 chuyến vào đây thành công. Lần này khi phát hiện ra tàu của ta chúng đã cho nhiều nhiều máy bay, tàu chiến và hai tiểu đoàn bộ binh đến bắn phá tấn công ác liệt. Thủy thủ tàu 143 được sự hỗ trợ của lực lượng bến, đã tổ chức chiến đấu bảo vệ tàu, nhưng do lực lượng quá chênh lệch, ta phải tổ chức rút lui và cho nổ bộc phá hủy tàu. Song phá không hết dẫn đến địch đã phát hiện ra con đường vận chuyển vũ khí bằng đường biển của ta.

- Vận chuyển gián tiếp VT5: Cuối năm 1968, đoàn 125 được giao nhiệm vụ tổ chức chiến dịch vận tải gián tiếp VT5, đưa vũ khí, hàng hóa từ Hải Phòng vào sông Gianh, để từ đó hàng theo đường bộ vượt Trường Sơn vào chiến trường. Từ tháng 11/1968 đến tháng 9/1969, đoàn đã huy động 542 lượt chuyến tàu, vận chuyển được hơn 30 nghìn tấn hàng chi viện chiến trường Miền Nam.

- Giai đoạn vận chuyển 1969-1972: Thời kỳ này, địch phong tỏa ngày càng nghiêm ngặt. Nhưng địch càng phong tỏa, ta càng tìm nhiều phương thức vận chuyển vũ khí vào chiến trường Miền Nam. Tháng 8/1969, tàu 42 được cải dạng thành tàu nghiên cứu biển, đã tổ chức chuyến trinh sát mở tuyến vận chuyển mới thành công. Theo tuyến đi này, các tàu chở vũ khí đi trên đường hàng hải quốc tế, vòng qua quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, tiến sâu xuống vùng biển Xumatra (In đô nê xia), sau đó quay lại vịnh Thái Lan, rồi bất ngờ tàu chuyển hướng, đưa vũ khí vào vùng biển Tây Nam- Việt Nam. Đây là giai đoạn vận chuyển đầy khó khăn, gian khổ nhưng cũng rất hào hùng của Đoàn 125. Tiêu biểu là chuyến đi của tàu 645 vào Quân khu 9 ngày 24/4/1972. Khi chuyển hướng cập bến thì gặp địch tấn công. Tàu bị hỏng nặng, chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu ra lệnh cho anh em rời tàu, còn anh ở lại điểm hỏa các khối bộc phá cho tàu nổ tung và hy sinh anh dũng cùng với con tàu thân yêu của mình trên vùng biển Tây Nam của Tổ quốc.

Khu di tích Bến tàu K15, Đồ Sơn, Hải Phòng, nơi xuất phát của các con tàu không số vận chuyển vũ khí chi viện cho miền Nam.

- Phối hợp vận chuyển với đoàn 371: Năm 1971-1972, công tác vận chuyển lại gặp nhiều khó khăn. Trước tình hình đó, Bộ Quốc phòng giao cho Binh chủng Hải quân phối hợp với đoàn 371- Quân khu 9 bí mật chở vũ khí trên những con tàu đánh cá hợp pháp. Trong hai năm đã vận chuyển được 520 tấn vũ khí vào chiến trường khu 9, và đặc biệt còn đưa đón các đồng chí lãnh đạo cao cấp đi công tác, làm nhiệm vụ chỉ đạo cách mạng miền Nam.

Trải qua 14 năm (1961-1975) vận chuyển, chi viện cho chiến trường miền Nam, đoàn tàu không số của Binh chủng Hải quân đã thực hiện gần 2000 chuyến đi; vận chuyển 152.876 tấn vũ khí; 80.026 lượt người, với đoạn đường gần 4 triệu hải lý. Ngoài ra, các chiến sĩ trên đoàn tàu không số đã trực tiếp chiến đấu với 300 lượt tàu địch; 1200 lượt máy bay; khắc phục trên 4000 quả thủy lôi; bắn chìm 10 tàu và bắn rơi 5 máy bay và bắn bị thương nhiều chiếc khác, tiêu diệt hàng hàng trăm tên địch; vượt qua hơn 20 cơn bão để vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Với thành tích đó, các đơn vị và cá nhân của đoàn tàu không số được Đảng và Nhà nước hai lần tuyên dương đơn vị Anh hùng LLVTND (12/1967 và 6/1976). 5 tàu được phong đơn vị Anh hùng LLVTND, 6 cán bộ, chiến sĩ được phong tặng Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ, Anh hùng LLVTND - Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh được vinh dự đặt tên cho một hòn đảo trên quần đảo Trường Sa…

Đảo Phan Vinh - thuộc quần đảo Trường Sa mang tên người thuyền trưởng tàu không số Nguyễn Phan Vinh.

Lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta đã ghi nhận, tuyến đường vận chuyển vũ khí trên biển ( đường Hồ Chí Minh trên biển) là tuyến chi viện chiến lược, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Có thể khắng định, đường Hồ Chí Minh trên biển là một nét đặc sắc, độc đáo, sáng tạo của đường lối chiến tranh nhân dân, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, trở thành biểu tượng tự hào, mãi mãi lưu truyền trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Tour liên quan:

Tour du lịch lễ 30-4: Quy Nhơn- Đà Nẵng- Huế- Hội An- Tuy Hòa- Nha Trang(7 ngày 7 đêm)

Điểm du lịch Phú Yên 30-4: Vịnh Vũng Rô

Vũng Rô, một trong những địa điểm lịch sử của con đường huyền thoại - đường Hồ Chí Minh trên biển. Vũng Rô, nơi có cảng biển tấp nập tàu thuyền. Sự hòa quyện, đan xen giữa quá khứ hào hùng và tương lai xán lạn đã biến nơi đây thành một điểm tựa của nền kinh tế Phú Yên.

Đây là điểm du lịch của nhiều du khách thích bồng bềnh trên sóng biển. Trong vịnh Vũng Rô có nhiều loài tôm cá trú ngụ và đây là điểm mà du khách thường đến đây vào cuối tuần để có thể lên bè cá để buông cần.

Vẻ đẹp vịnh Vũng Rô...

Vũng Rô là một trong những vịnh đẹp nổi tiếng không chỉ của Phú Yên mà là của cả khu vực ven biển miền Trung. Nhìn trên bản đồ phú Yên, ở góc đông nam có một bán đảo hình dáng như đầu con chim với chiếc mỏ nhọn. Bán đảo ấy được hình thành bởi núi Vũng Rô làm cho bờ biển cao và dốc, ghềnh đá ngổn ngang tạo ra nhiều mũi, phía đông có mũi Mao, mũi Ba, phía nam có mũi La.

Cái bè Vũng Rô...

Vũng Rô có cả thảy 12 bãi nhỏ: bãi Lách, bãi Mù U, bãi Ngài, bãi Chùa, bãi Chân Trâu, bãi Hồ, bãi Hàng, bãi Nhỏ, bãi Chính, bãi Bàng, bãi Lau, bãi Nhãn.

Các bán đảo này ôm lấy Vũng Rô, tạo nơi đây thành một cảng biển tốt, để tàu thuyền neo đậu, tránh bão, đánh bắt cá. Vũng Rô được các dãy núi Đèo Cả, Đá Bia, Hòn Bà che chắn cả 3 hướng bắc, đông, tây. Phía nam là cửa biển có đảo Hòn Nưa cao l05m như một pháo đài canh gác cho tàu bè ra vào.

Mũi Điện Vũng Rô...

Trong lòng biển của Vũng Rô có nhiều loài hải sản, dưới đáy biển là những rạn san hô màu rất hấp dẫn cho các loại hình du lịch câu cá, bơi, lặn.

Phía nam Vũng Rô là hòn Nưa, cao 105m, có hình dáng giống như cây trụ chia đôi cánh cửa vào Vũng Rô. Sách Đại Nam nhất thống chí ghi là Trụ tự.

Tour liên quan:

Tour du lịch lễ 30-4: Quy Nhơn- Đà Nẵng- Huế- Hội An- Tuy Hòa- Nha Trang(7 ngày 7 đêm)

Phú Yên- Tháp Nhạn

Vị trí: Tháp Nhạn nằm bên bờ bắc sông Đà Rằng, gần quốc lộ 1A, thuộc thành phố Tuy Hòa, tỉnh Tuy Hòa. 

Đặc điểm: Tháp là nơi thờ phụng thần linh, có niên đại vào khoảng cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12.

Tháp được xây dựng uy nghi trên một khu đất tương đối bằng phẳng gần đỉnh núi Nhạn.

Tháp có hình tứ giác với 4 tầng, càng lên cao càng thu nhỏ lại so với tầng dưới, nhưng vẫn theo phong cách tầng dưới. Tháp cao gần 25m, mỗi cạnh chân tháp dài 11m. Trên mặt tường tháp không có hoa văn trang trí. Vòm cửa giữa hình cung nhọn có hình đầu quái vật trên đỉnh. Ðây là một chóp tháp được kết hợp hài hòa giữa hai hình tượng chóp nón cùng với hình tượng Linga, một vật mà người Chăm thường thờ ở các tháp, nên chóp tháp ở đây tạc theo hình tượng Linga nhưng chưa có dạng hoàn chỉnh như những Linga ở Ponagar hoặc Ðà Nẵng và Quảng Nam.

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, chúng nã pháo làm cho đỉnh tháp và 3 góc tháp bị đổ về phía cửa tháp ở hướng đông. Do bị hư hại nhiều trong chiến tranh, vào cuối năm 1960 dưới chính quyền Ngụy, tỉnh Phú Yên cho tu bổ tháp, hàn gắn những chỗ bị nứt bên trong và ngoài tháp. Người ta dùng xi măng xây kín cả chân tháp.

Hiện nay trong tháp Nhạn không có bộ thờ và các tượng thờ. Phía sau tháp có một phiến đá lớn cao 1,30m, mỗi cạnh rộng 0,90m, dưới chân có chạm hình cánh sen. Dưới chân núi Nhạn về phía tây nam, ven bờ sông có một tảng đá khá bằng phẳng trên khắc 3 chữ cổ (dạng chữ Phạn) ta thường gặp ở các tấm bia trụ cột trong các tháp Chàm như ở Ponagar. Tảng đá cao 5m, rộng 5m. Chữ khắc ở khoảng 1/3 tảng đá. Có lẽ đây là thư tịch duy nhất ở khu vực tháp còn lưu lại. Tháp Nhạn tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc của người Chăm ở vùng đất Phú Yên xưa.

Đứng giữa TP.Tuy Hòa (Phú Yên), du khách có thể phóng tầm mắt về phía núi Nhạn hay còn được gọi là "núi Bảo Tháp" hoặc "tháp Dinh" sừng sững xuyên qua bao thế kỷ như chứng minh sự kiên định của con người với thời gian.

Tháp nhạn, nơi chứa nhiều bí ẩn

Huyền thoại bà chúa khai sáng người Chăm

PV Người đưa tin bắt đầu cuộc hành trình tìm kiếm lời giải cho những huyền tích của ngôi tháp này bằng việc tìm gặp ông bạn tên T. đang công tác tại Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Phú Yên. Gặp tôi, gã tinh nghịch "ra giá": "Bia với đồ nhậu hải sản nhá, thế còn ít cho một kho huyền tích về núi Nhạn, tháp Chàm".

Ngồi bên bờ biển, sau khi đã "làm gọn" hai lon bia, T. bắt đầu câu chuyện. Theo T., muốn biết tháp Nhạn trước hết phải biết sự tích Thiên Y A Na, bởi mọi giá trị tâm linh đều có nguồn từ vị thánh này. Hiện có rất nhiều truyền thuyết về bà chúa được coi là có công khai sáng người Chăm nhưng có một sự tích được nhiều người thường xuyên nhắc tới: Xưa kia có hai vợ chồng tiều phu già không con, trồng rẫy dưa. Dưa chín, thường bị hái trộm. Rình rập mãi, một đêm ông lão bắt được thủ phạm. Khi biết được kẻ hái là một cô gái nhỏ xinh đẹp nhưng mồ côi, ông liền mang về nuôi. Không ngờ, cô gái ấy vốn là tiên nữ tên là Thiên Y A Na, vì lí do nào đó, phải giáng trần!.

Một hôm, mưa lụt lớn, cảnh vật tiêu điều, khiến tiên nữ thêm nhớ cảnh tiên xưa, nhân thấy một khúc kì nam đang trôi dạt, cô bèn biến thân vào khúc cây ấy, để xuôi ra biển rồi tấp vào bờ biển một nước lân cận. Mùi hương từ khúc kì nam lan tỏa khắp nơi, khiến nhiều người đến xem, nhưng không một ai nhấc lên nổi. Thái tử nước ấy, nghe tin đồn tìm đến, rồi nhẹ nhàng vác khúc gỗ kia mang về cung. Đêm nọ, Thái tử thấy có bóng người lạ ẩn hiện từ khúc cây kì nam. Rình rập mấy đêm, thì chàng bắt được cô gái. Đành lòng, cô gái phải sống với Thái tử sau này sinh được một người con trai đặt tên là Tri và một người con gái đặt tên là Quí.

Thời gian trôi qua, bỗng ngày nọ Thiên Y A Na nhớ cảnh cũ người xưa, bèn dắt hai con nhập vào khúc kì nam, vượt biển trở về cố quốc. Thấy dân chúng ở Đại An hãy còn thật thà, chất phác; bà liền đem những gì học được ở quê chồng, như phép tắc, lễ nghi ra chỉ dạy và dạy cả những việc như cày cấy, kéo sợi dệt vải... để người dân quê mình biết cách mưu sinh. Ít lâu sau, một con chim hạc từ trên mây cao bay xuống, rước bà và hai con về cõi tiên. Nhớ ơn đức, nhân dân địa phương cùng nhau xây tháp, tạc tượng phụng thờ. Bằng niềm tin, nhiều người đến đây khấn lễ đều cho rằng thánh mẫu rất linh thiêng, chỉ cần có lòng thành, niềm tin ắt cầu sẽ được.

Nói về truyền thuyết xung quanh việc xây dựng ngọn tháp trên núi Nhạn, T. cũng hào hứng không kém: Thuở ấy có ông Lương Phù Già (tức Lương Văn Chánh) giao tranh với quân Chiêm Thành. Chiến trường diễn ra ở phần đất thuộc TP.Tuy Hòa ngày nay. Quân của ông Phù Già đóng ở núi Nựu (Nựu Sơn), quân Chiêm đóng ở núi Nhạn để cố thủ. Giao tranh lâu ngày nhưng không phân thắng bại. Để tránh đổ máu gây tang tóc cho lương dân, hai bên giao ước với nhau sẽ cùng xây tháp, tháp của bên nào xây to hơn, nhanh hơn là bên đó thắng, bên kia phải rút quân khỏi phần đất Phú Yên. Địa điểm được hai bên lựa chọn là quân Chăm trên núi Nhạn, quân ông Phù Già trên núi Cổ Rùa, một phần nhô ra của núi Nựu.

Quân ông Phù Già cho quân lính chặt tre, chẻ thành sợi mỏng và đan thành những tấm như tấm phên, phất giấy, bôi sơn rồi ghép lại vào các rường cây thành ngôi tháp cao to đến trăm trượng, phải ngửa mặt mới trông thấy đỉnh, từ đầu chân tháp bên này ngó qua bên kia con người chỉ bằng hột bắp. Quân Chăm dốc toàn sức lực ngày đêm xây đắp cho đến khi sắp hoàn thành thì ngọn tháp của ông Phù Già đã hoàn thành, sừng sững một góc trời rất hoành tráng. Quân Chăm đành phải chấp nhận thua cuộc.

Tháp nhạn, nơi chứa nhiều bí ẩn

Bí ẩn vật liệu xây tháp

Nói là vậy, nhưng cả tôi và T. đều bế tắc trước nghệ thuật tạo hình của tháp Nhạn, thân tháp có tạc tượng thần và những chiếc cột bằng gạch xếp chồng đều nhau thẳng như kẻ chỉ, tạo thành những đường gờ nhô ra để khi trông vào không có cảm giác nặng nề và đơn điệu của một hình khối đồ sộ. Vật liệu xây dựng tháp đều bằng gạch nung với nhiều kích cỡ khác nhau tùy theo vị trí của từng mảng tường, từng tầng tháp và được xếp liền khít, không thấy mạch hồ song kết dính rất vững chắc. Người ta khó mà biết được kích cỡ của từng viên gạch, nếu không nhờ vào những nơi bị sứt mẻ, bị ngã đổ.

Đem khúc mắc đi tìm hiểu, được TS. Trần Long, Đại học KHXH&NV (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho hay: "Rõ ràng là chất liệu duy nhất tính bằng đơn vị dùng để xây tháp nhưng các viên gạch được dùng mang trong nó quá nhiều bí ẩn. Cùng một kích thước nhưng những viên gạch được đúc thí nghiệm theo quy trình thủ công thông thường sẽ nặng hơn viên gạch Chăm cổ 1,3 lần. Độ bền chịu nén, độ dai va đập cùng những tính chất khác của gạch Chăm đều cao hơn gạch thông thường rất nhiều".

Mặc dù có nghiên cứu cho rằng, chất kết dính làm từ cây dầu rái nhưng theo TS. Long bí quyết làm thế nào để các chất liệu trên trở thành hỗn hợp kết dính thì hầu như chưa được phổ biến. Cũng theo lời những người thợ trùng tu tháp Nhạn, hiện nay họ phải dùng xi măng Nhật thay cho hỗn hợp kết dính cổ truyền này. Có người còn trông thấy một số thợ người Chăm nối các phiến đá có phương ngang theo kỹ thuật móc chữ T kết hợp đổ một thứ keo bí mật có độ kết dính cao vào; khi khô thì loại keo này cứng như sắt.

Ngoài ra, khi được hỏi, một số nhà khoa học cũng cho hay, độ kết dính giữa các viên gạch không chỉ do hỗn hợp kết dính mà còn do một kỹ thuật khác nữa - kỹ thuật mài chập. Các viên gạch được mài vào nhau đến khi mặt tiếp xúc thật khít và sau khi cho hỗn hợp kết dính vào giữa, người ta còn tiếp tục mài vài lần nữa để tạo sự kết dính hoàn toàn trên bề mặt các viên gạch. Như vậy, có thể xác đoán hỗn hợp kết dính đó phải là chất lỏng sền sệt giống như hồ hoặc keo lỏng. Có nhà nghiên cứu gọi đó là keo thực vật.

Dù chưa chính thức có lời giải cho công trình nghệ thuật xuyên thế kỷ này, nhưng theo TS. Trần Long, các tháp Chăm dọc miền Trung tọa lạc trên những đỉnh đồi cao, chung quanh có phong cảnh đẹp đẽ. Toàn cảnh tháp Chăm toát lên vẻ đẹp thanh thoát, tĩnh lặng. Tháp vừa là lăng mộ vừa là đền thờ thần và là nơi tiến hành các nghi lễ thần thánh. Tất cả những yếu tố đó cho thấy, tháp không chỉ là công trình kiến trúc tôn giáo nghệ thuật mà còn là hiện thân của triết lý giải thoát. Đó là không gian thiêng để con người từ biệt cõi trần, đi vào thế giới của đấng toàn năng.