Kinh nghiệm du lịch Hòa Bình

Người Mường có cùng nguồn gốc với người Việt cổ, có chung một nền văn hóa rộng lớn, trải dài suốt bao thế kỷ. Thấm đậm dòng máu con Lạc cháu Hồng, thế hệ sau tiếp nối thế hệ trước vươn lên chiến thắng thiên nhiên. Cùng nhau xây dựng bản làng, để hôm nay có được những cánh đồng bát ngát, những con đường trải dài ven núi, rộn rã người đi.

 Người Mường chủ yếu cư trú ở các vùng thung lũng, những dải đồi thấp ven núi, vì vậy từ trước tới nay, cư dân Mường sống bằng nghề nông nghiệp, trồng lúa và kết hợp làm nương rẫy. Bản làng được tập trung ở chân núi với hướng nhà nhìn ra cánh đồng hay dòng suối. Chính vì điều kiện cư trú như vậy, nên nền văn hóa Mường mang đậm nét bản địa, bó gọn lại trong các Mường và lưu truyền nó qua cuộc sống hàng ngày trong từng nếp ăn, nếp nghĩ, vì vậy đó là một nền văn hóa hết sức giản dị mộc mạc mà độc đáo.

Nên đi Hòa Bình vào thời điểm nào ?

Đi vào mùa hè nếu bạn muốn tránh xa cái nóng của Hà Nội để lên với các điểm du lịch như Thung lũng Mai Châu, Thung Nai

Đập thủy điện Hòa Bình (Ảnh – Phuc Hung)

• Nếu muốn theo dõi hồ Hòa Bình xả lũ, hãy đi vào mùa mưa theo thông tin được dự báo thời tiết đưa ra hàng ngày trên bản tin thời sự
• Lễ hội Chùa Tiên (Lạc Thủy – Hòa Bình) diễn ra từ 4-6 tháng Giêng (âm lịch)

Phương tiện đi tới Hòa Bình

Ảnh – vietnguyen

Từ trung tâm Hà Nội đi theo hướng quốc lộ 6 qua khu vực Xuân Mai là tới địa phận của Hòa Bình. Dọc tuyến đường này ngoài các tuyến xe khách đi Hòa Bình còn có khá nhiều tuyến xe khách Sơn La, xe khách Điện Biên chạy qua nên có rất nhiều sự lựa chọn cho các bạn. Nếu đi lên Hòa Bình bằng xe khách, với một số điểm du lịch gần trục đường quốc lộ 6 các bạn có thể lựa chọn phương án thuê xe ôm hoặc taxi để di chuyển bởi ở Hòa Bình không phổ biến lắm các dịch vụ cho thuê xe máy.

TUYẾN HÀ NỘI – HÒA BÌNH

TUẤN DŨNG

• Lịch trình : Mai Châu – Phú Cường – Chợ Lồ – Bến xe Hòa Bình – Lương Sơn – Xuân Mai – Yên Nghĩa – Mỹ Đình
• Giờ xuất bến : Mai Châu 8h00 Mỹ Đình 14h00
• Điện thoại : 0978 833338

HẢI ANH

• Lịch trình : Yên Thủy – Nho Quan – Me – Gián Khẩu – Phủ Lý – Phú Xuyên – Đỗ Xá – Thường Tín – Giáp Bát
• Giờ xuất bến : Yên Thủy 5h30 Giáp Bát 13h10
• Điện thoại : 0218 3864189 – 0989 345116 – 0984 471117

HOÀNG THAO

• Lịch trình : Mai Châu – Mỹ Đình
• Giờ xuất bến : Mai Châu 8h45 Mỹ Đình 14h30
• Điện thoại : 0218 3868291 – 0914 688533

BÌNH AN

• Lịch trình : Mỹ Đình – Hòa Bình
• Giờ xuất bến : Liên tục từ 5h00 đến 19h45
• Điện thoại : 01649 547 678

TIẾN ĐẠT

• Lịch trình : Phố Re – Yên Thủy – Nho Quan – Giáp Bát
• Giờ xuất bến : Chợ Re 6h50 Giáp Bát 15h
• Điện thoại : 0912 506765 – 0987 621066

Các tuyến xe buýt chạy nội tỉnh Hòa Bình

Tuyến 01 : Tp Hòa Bình – Lạc Sơn

Tp Hòa Bình – Quốc lộ 6 – Dốc Cun – Cao Phong – Tân Lạc – Lạc Sơn

Khách sạn nhà nghỉ tại Hòa Bình

Du lịch Hòa Bình có lẽ phải ở theo kiểu homestay mới đúng chất. Thưởng thức những món ăn ngon cùng những nét văn hóa riêng của các dân tộc Thái, Mường. Trong những năm gần đây, do được chú trọng đầu tư nhiều nên các nhà nghỉ cũng đã được cải thiện chất lượng khá tốt, đáp ứng được các yêu cầu của khách du lịch. Các bạn vui lòng theo dõi những bài sau để có thông tin mình cần nhé

Khách sạn 3HG
Địa chỉ : 118 Đường Chi Lăng, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3868999

Khách sạn Phú Gia
Địa chỉ : Đường Lê Thánh Tông, Phường Tân Thịnh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 6255999

Khách sạn VSTAR
Địa chỉ : Tổ 18, Phường Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3888688

Khách sạn AP Plaza
Địa chỉ : Tổ 5, phường Đồng Tiến, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3898888

Khách sạn Dạ Hợp
Địa chỉ : 24 Đinh Tiên Hoàng, Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3854926

Khách sạn Đà Giang
Địa chỉ : 185 Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852985

Khách sạn Đồng Lợi
Địa chỉ : 46 Chi Lăng, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 6257007

Khách sạn Sức Sống Mới
Địa chỉ : 18 Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3600148

Khách sạn Hồ Ngọc
Địa chỉ : Quốc lộ 6, phường Trung Minh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3841234

Khách sạn Hòa Bình
Địa chỉ : 367 An Dương Vương, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852051

Khách sạn Á Châu
Địa chỉ : Xóm Ngọc, phường Trung Minh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0947 066955

Khách sạn Hòa Bình 2
Địa chỉ : 160 An Dương Vương, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3564723

Nhà nghỉ Tùng Anh
Địa chỉ : 76 Đinh Tiên Hoàng, Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3855034

Nhà nghỉ Hoàng Hải
Địa chỉ : 86 Đinh Tiên Hoàng, Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3857171

Nhà nghỉ Việt Tùng
Địa chỉ : 11 Lê Thánh Tông, phường Tân Thịnh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0917 764677

Nhà nghỉ Tây Đô
Địa chỉ : 199 Lê Thánh Tông, phường Tân Thịnh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3882076

Nhà nghỉ Quang Minh
Địa chỉ : 1 Lê Thánh Tông, phường Tân Thịnh, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0975 584918

Nhà nghỉ Lương Thực
Địa chỉ : Đường Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852730

Nhà nghỉ Phúc Hậu
Địa chỉ : 25 Lê Quý Đôn, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3857325

Nhà nghỉ Ngọc Cường
Địa chỉ : 329 Cù Chính Lan, phường Đồng Tiến, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3851959

Nhà nghỉ Mộng Mơ
Địa chỉ : 16 Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3858007

Nhà nghỉ Ngọc Nhi
Địa chỉ : 8 Hữu Nghị, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3885798

Nhà nghỉ Ba Thái
Địa chỉ : 24 Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852837

Nhà nghỉ Thùy Linh
Địa chỉ : Đường Trần Hưng Đạo, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3894012

Nhà nghỉ Hoàng Lan
Địa chỉ : 180 Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852474

Nhà nghỉ Lan Anh
Địa chỉ : Đường Ngô Quyền, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3853029

Nhà nghỉ Thủy Tâm
Địa chỉ : 1 Hai Bà Trưng, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 2210391

Nhà nghỉ Hải Dương
Địa chỉ : 141 Điện Biên Phủ, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3856111

Nhà nghỉ Huyền Trang
Địa chỉ : 26 Nguyễn Huệ, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3852947

Nhà nghỉ Tiến Biên
Địa chỉ : 26 Cù Chính Lan, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3857295

Nhà nghỉ Trung Hiếu
Địa chỉ : phường Tân Hòa, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3881277

Nhà nghỉ Phương Huyền
Địa chỉ : 27 Hoàng Diệu, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3853286

Nhà nghỉ Việt
Địa chỉ : 12 Hoàng Diệu, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3896866

Nhà nghỉ Tây Bắc
Địa chỉ : 183 Trần Hưng Đạo, phường Sủ Ngòi, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3853184

Nhà nghỉ Dung Dung
Địa chỉ : 403 An Dương Vương, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 6250056

Nhà nghỉ Thu Hương
Địa chỉ : 150 An Dương Vương, phường Phương Lâm, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0218 3853950

Nhà nghỉ Mạnh Thọ
Địa chỉ : Đường Lý Thường Kiệt, phường Chăm Mát, Tp Hòa Bình
Điện thoại : 0168 5531624

Các địa điểm du lịch tại Hòa Bình

Từ xưa đến nay Hòa Bình thường chỉ được biết đến với một số địa danh du lịch nổi tiếng như Mai Châu, Thung Nai, suối nước nóng Kim Bôi … chứ ít ai để ý  còn có khá nhiều điểm du lịch thú vị hấp dẫn ở Hòa Bình như khu du lịch Thác Thăng Thiên (cách Tp Hòa Bình khoảng 10km, thuộc địa phận Kỳ Sơn), Bảo tàng không gian văn hóa Mường (nằm ngay Trung tâm Tp Hòa Bình, nơi sưu tầm và cất giữ những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Mường bởi một họa sỹ)

Các bạn trẻ cũng thường phải di chuyển một quãng đường dài và vất vả để lên Y Tý săn mây mà không biết rằng ở ngay Hòa Bình cũng có một Lũng Vân,  nơi mà quanh năm mây mù bao phủ. Phải đến đây người ta mới cảm nhận thấy cuộc sống thuần khiết, nguyên sơ nơi “nóc nhà xứ Mường Bi”. Dưới làn mây bạc giăng phủ khắp nơi, mỗi người đều yên bình trong những nếp nhà sàn với những hạt lúa, bắp ngô, con ốc đá, lá rau rừng.

Các món ăn ngon tại Hòa Bình

Nói đến đặc trưng ẩm thực cũng như lao động sản xuất của người Mường là nói đến một câu rất đặc trưng: “Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui, ngày lui, tháng tới”, vì thế đối với cư dân Mường, với nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, canh tác lúa nước, cơm nếp đồ là thứ không thể thiếu, là món ẩm thực mang ý nghĩa lớn để cảm ơn trời đất cho mùa màng bội thu.

Xem thêm: Các món ăn ngon tại Hòa Bình

Khi cơm chín, người  Mường đổ cơm vào thúng hay nia, mủng rồi quạt cho nguội, làm như vậy cơm vừa dẻo, vừa khô, không bị nát, ăn rất ngon. Ở một số nơi, người Mường còn đồ cơm nếp thành các màu bằng cách lấy các thứ cây thân cỏ đem giã lấy nước rồi trộn với giạo đem đồ. Khi đồ cho lần lượt các màu đỏ vào trước rồi đến màu xanh, vàng, tím trắng cho lên trên cùng. Cơm chín đổ ra trộn lẫn các màu lại với nhau. Hiện nay, Đồng bào Mường cấy lúa nếp tuy ít hơn lúa tẻ, chủ yếu ăn cơm tẻ nhưng cơm nếp đồ vẫn là món ăn ưa thích, đặc trưng của người Mường và trở thành món ăn ưa chuộng của khách du lịch.

Bên cạnh cơm nếp đồ, những món ăn cổ truyền trong ngày lễ, tết và ngày thường của người Mường cũng rất đa dạng. Có đến hàng chục món đồ cùng đủ loại món luộc, món xào, món nấu, món nướng, món nộm, món dưa. Nhiều món ăn được người Mường ưa thích và trở thành món chính trong các bữa ăn như: cơm nếp đồ, cá ốc đồ, rau trộn đồ, măng đắng đồ; thịt gà, lợn, luộc; sườn rang mắm tôm, nhộng ong rừng rang với nước măng chua; thịt trâu xào tiêu rừng; thịt trâu nấu lá lồm, ốc vặn nấu lá lốt, canh cây chuối rừng; chả lá bưởi, thịt gà luộc gói lá chuối nướng; nộm tai lưỡi, óc lợn, ớt cá lá kiệu, ớt gà vịt; măng chua, đu đủ muối tiết trâu bò, thịt lợn ướp thính, dưa cá muối kiệu…

Sự trân trọng và phát huy những giá trị trong đời sống ẩm thực của người Mường được minh chứng cho đến thực tế ngày hôm nay. Những mâm cơm của bữa ăn ngày thường hay mâm cỗ ngày lễ tết đều được chế biến, bầy biện sao cho khéo đúng với cổ truyền. Nhiều người “sành ăn” cho rằng: các món thịt phải được bày trên lá chuối mới giữ được vị thơm đặc trưng của thịt; mâm cỗ phải có đủ giá trị dinh dưỡng, các món ăn với các chất liệu phù hợp, có lợi cho sức khoẻ; mâm cỗ ngon phải có đủ vị chua, cay, ngọt, mặn, chát và phải ngồi ăn ở không gian thoáng, mát, có bạn hiền, có khách quý cùng ăn mâm cỗ mới thật ngon, thật ý nghĩa… Tuy nhiên, người Mường thích ăn những thức ăn có vị chua, vị đắng, chát. Còn vị cay thường để ra làm món riêng chứ không xào nấu lẫn với các thực phẩm khác. Vị ngọt thì chỉ ăn ở dạng hoa quả tươi, hoặc dùng đường, mật chấm các loại bánh có bột.

Ngoài những món ăn kể trên, trong văn hoá ẩm thực dân gian của người Mường còn có các loại rượu trắng, rượu cần, các loại bánh như: bánh trưng, bánh dầy, bánh uôi, bánh ống, bánh ốc nhọn, bánh trôi…; các loại nước từ cây rừng, nước chè uống tốt cho sức khoẻ và dễ tiêu sau bữa ăn. Riêng về rượu cần, từ nguồn gốc xuất xứ, quá trình ủ men, làm rượu và nhu cầu sử dụng trong gia đình, tiếp khách, trong các đám lễ và nghệ thuật uống cũng chứa đựng nhiều nét văn hoá độc đáo của người Mường

Văn hoá ẩm thực của người Mường còn thể hiện giá trị độc đáo sâu sắc trong đời sống của mỗi gia đình trong việc quan tâm đến nết ăn uống của con người từ lúc còn nhỏ. Đó chính là nết ăn uống kính trên nhường dưới; đó là lòng hiếu khách và hạnh phúc khi được nhiều người quý mến và ở lại nhà ăn cơm; đó là lòng thương người thiếu đói, sẵn sàng cho gói cơm, đấu gạo khi người khó đến xin; đó là tính cởi mở giao tiếp trong ăn uống…

Văn hoá ẩm thực của người Mường được lưu giữ góp phần quan trọng trong việc tôn vinh văn hoá dân tộc. Nhiều bản làng của người Mường trở thành những điểm du lịch hấp dẫn với nhiều món ăn, nhiều sản phẩm đặc trưng được quảng bá như khu vực suối khoáng Kim Bôi, bản Giang Mỗ (huyện Cao Phong), khu vực thị trấn Mường Khến và Mường Bi (huyện Tân Lạc), khu vực Mường Vang, và các xã vùng cao huyện Lạc Sơn….

Các lễ hội tại Hòa Bình

Hòa Bình là tỉnh cửa ngõ vùng Tây Bắc giáp với Thủ đô Hà Nội, nơi đây vẫn còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử của nền văn hóa Hòa Bình được nhiều nhà khảo cổ phát hiện. Khi nhắc đến văn hóa Hòa Bình, không thể không nhắc tới văn hóa của người Mường bởi đây là dân tộc đang chiếm tới 63,3% dân số đang sinh sống tại Hòa Bình. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, người Mường Hòa Bình có những đặc trưng riêng về ngôn ngữ, trang phục, phong tục, tập quán… tạo nên vẻ đẹp phong phú và đặc sắc trong bức tranh văn hóa Hòa Bình.

Một số lịch trình đi phượt Hòa Bình

Cách Hà Nội chỉ 80km, Hòa Bình là một điểm đến khá phù hợp cho bạn vào những dịp cuối tuần. Chúng mình chia sẻ một số lịch trình để các bạn có thể tham khảo và sử dụng cho chuyến đi của riêng mình nhé.

Nguồn: Cungphuot.info

Các món ăn nên thưởng thức khi đi Hòa Bình

Trải qua thời gian dài lịch sử hình thành và phát triển, người dân Hoà bình ngày càng biết cách sống cùng thiên nhiên, tận dụng tiềm năng của nó phục vụ đời sống con người. Họ phát hiện ngày càng nhiều về nguồn thức ăn có sẵn trong thiên nhiên và tìm cách chế biến hợp khẩu vị, bồi dưỡng và có món ăn còn có tác dụng ngăn ngừa, chữa bệnh. Hơn thế nữa, các dân tộc cũng đã hình thành được tập quán, phong tục ăn uống mang bản sắc riêng. 

Cơm Lam – đặc sản núi rừng Hòa Bình

Khi về Hòa Bình, về với miền phong thuỷ hữu tình này thực khách có thể được biết tới một lối sống độc đáo của người Mường và cũng được hoà mình vào nền văn hoá ẩm thực vô cùng phong phú của con người nơi đây. Những sản vật của núi rừng luôn làm hài lòng những vị khách khó tính nhất, những món ăn rất dân dã thôn quê nhưng để lại những ấn tượng rất khó quên cho những ai đã từng thưởng thức như món gà đồi nướng, cá sông, măng chua, rượu cần… nhưng thế vẫn chưa đủ, khi về Hoà Bình thì phải được nếm hương vị của cơm lam thì mới có cảm nhận được hương vị của miền sơn cước này.

Cơm lam là một món ăn nổi tiếng ở Hòa Bình

Không biết món cơm độc đáo này ra đời từ bao giờ, nhưng chỉ biết rằng người dân miền núi thường phải đi rừng rất vất vả, nhọc nhằn có khi đi từ lúc sáng sớm tinh mơ cho tới lúc tối mịt hoặc thậm chí phải ngủ lại trong rừng. Nên họ mang theo một chút gạo để khi đói sẽ chặt lấy ống tre, ống nứa bên đường, bỏ chút gạo và chút nước suối để nướng những ống cơm ăn qua bữa, từ những thói quen từ ngàn xưa để lại, một thói quen rất bình dân, dễ làm thế mà không ngờ nay đã được tôn lên thành một món ăn đặc sản của núi rừng – món cơm lam. Món cơm lam có rất ở nhiều nơi từ người Tày, nguời Thái, người Nùng, người Mường… đều có loại cơm này. Tuy nhiên, Hoà Bình là nổi tiếng hơn cả vì nơi đây có loại gạo nương thơm lại dẻo nổi tiếng

Ngày nay, cách làm cơm lam đã có đôi chút khác so với trước, con người không làm cơm lam để “cho qua bữa” nữa mà cơm lam đã trở thành một sản phẩm du lịch để người ta ăn “chơi” . Tuy nhiên, chúng ta vẫn dễ dàng nhận ra giá trị truyền thống của món ăn độc đáo này, nó vẫn mang đầy đủ dáng dấp của một nền văn hoá bản địa. Để thêm phần phong phú thì cơm lam có thể ăn chung cùng với thịt gà, thịt nước, măng chua…nhưng ngon nhất vẫn là cơm lam chấm muối vừng . Ống cơm lam của người Hoà Bình thường nhỏ hơn và có mùi vị khác với Cơm Lam của các dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi như Cao Bằng, Tuyên Quang, Lạng Sơn…Tuy cơm lam Hoà Bình không có hạt Lạc, hạt đậu trong đó nhưng đựoc thay bằng mùi thơm đặc trưng của dừa và nước cốt dừa, mùi của mía, của lá rừng Hoà Bình.

Đã bao đời nay, cơm lam hiện hữu trong đời sống người Mường và cũng chẳng ai biết rằng từ ngàn đời xưa ai là người đã nghĩ ra việc dùng ống nứa thay cho cái nồi,  cái niêu… chỉ là một món ăn của núi rừng, cũng chỉ là một thứ đặc sản khi về xuôi những người khách hay mua làm quà và cũng chỉ là một phần của văn hoá ẩm thực của người Mường mà sao khiến những con người đã từng đến Hoà Bình và trót yêu mảnh đất này khó quên đến thế.

Lợn cỏ thui luộc

Lợn được nuôi thả rông cho ăn rau rừng và uống nước suối để thịt có độ săn chắc và thơm ngon. Khi muốn giết mổ, dùng rơm thui vàng, thui đến đâu cạo lông đến đó. Để giữ được độ ngọt của thịt phải rửa sạch con lợn trước khi lấy phần nội tạng, sau đó, phần thịt không rửa lại với nước, mà chỉ lấy lạt giang buộc treo lên cho ráo. Thịt lợn làm như vậy sẽ để được lâu, không bị ôi thiu.

Mổ lợn sau khi thui

Khi muốn ăn, thịt được pha ra cho vào nồi luộc trên bếp củi ở nhiệt độ vừa phải. Khi thịt vừa chín tới đem thái mỏng bày lên lá chuối rừng tươi xanh. Khi ăn chấm với muối rang và hạt dổi nướng giã nhỏ. Món ăn sẽ giữ được độ ngọt của thịt, giòn của mỡ và bì hòa với mùi thơm của lá chuối, hạt dổi, vị đậm đà của muối rang. Thưởng thức một lần là nhớ mãi.

Cá nướng sông Đà

Cá được đánh bắt từ sông Đà, mang về đem nướng trên than hồng. Trước khi nướng, cá được xiên các que tre nhỏ từ miệng xuống tận đuôi, rồi dùng kẹp tre xanh kẹp vào để cho cá khỏi rơi, gãy. Cá nướng được đem rắc muối gói lá chuối, đồ lên rồi mới ăn. Sự kết hợp các hương vị của tre tươi, lá chuối, vị đậm đà của muối hòa quyện vào nhau làm cho món ăn thực sự hấp dẫn. Du khách sẽ khó mà quên được hương vị ẩm thực Tây Bắc này khi thưởng thức cùng với cơm lam

Măng đắng nướng

Muốn có măng đắng ngon phải chọn những mầm măng sặt mới nhú, lấy củi nướng cho đến khi măng cháy xém, quắt lại, bóc dần từng bẹ chấm vào gói “chẩm chéo” (gồm muối, ớt, lá gừng, mắc khén, lá tỏi và củ tỏi giã nhỏ). Khi ăn ta sẽ cảm nhận được vị đắng ngọt của măng, vị đậm đà của muối, cay nồng của ớt, cay ấm của lá gừng, cay tê của mắc khén, cay rát của tỏi cùng hương vị đặc trưng của nước măng chua và cây măng nướng.

Măng chua nấu thịt gà

Măng chua nấu thịt gà (Ảnh – Mai Thanh Hải)

Ở Hòa Bình, gà Lạc Sơn được coi là ngon nhất. Gà Lạc Sơn sống trên núi đá vôi, uống nước sông Bưởi nên thịt dai, thơm và lạ. Đây cũng là nguyên liệu lý tưởng để làm món đặc sản măng chua nấu thịt gà – món ngon Hòa Bình không thể bỏ qua.

Để có món này đúng điệu, người đầu bếp sẽ chọn gà nhỡ, sơ chế, bỏ lòng mề rồi chặt ra từng miếng nhỏ như bình thường. Tiếp đó, mới đem ướp cùng măng chua và các loại gia vị khác. Chỉ nửa tiếng là gà ngấm. Khi ấy đem đi nấu bếp củi, lửa đều, không quá to chừng 1 – 2 tiếng. Đặc biệt, khi gà và măng nhừ, người ta còn cho thêm hạt dổi nướng giã nhỏ vào chung.

Chả cuốn lá bưởi

Thịt sau khi tẩm ướp sẽ được cuốn với lá bưởi rồi dùng que tre xiên lại

Có lẽ chỉ ở Hòa Bình mới có món này. Thịt lợn ba chỉ sau khi sơ chế không băm nhỏ như các loại chả khác, và cũng không ướp quá nhiều loại gia vị. Người ta chỉ thái con chì vừa ăn rồi bỏ chút mắm, hành vào, sau đó cuốn lá bưởi ở ngoài và cho vào kẹp, nướng trên than hồng.

Nướng trên bếp than hồng

Người ăn còn ngửi thấy rõ mùi thơm của thịt quyện với dầu từ lá bưởi. Do được nướng nên thịt không ngấy nhiều, ngược lại, còn săn và đậm ngọt. Ngoài ra, lá bưởi cháy cháy, giòn giòn cũng tạo thêm vị cho món chả này. Nuốt miếng chả xong còn thấy tê tê đầu lưỡi, không hẳn là cay, không gây khó chịu mà ngược lại, khó quên vô cùng.

Thịt lợn muối chua

Dường như thịt lợn ở Hòa Bình luôn có cách chế biến độc đáo. Cũng vẫn là lợn, nhưng thịt lợn muối chua lại cho ta cảm giác thưởng thức cả cây cỏ và vị rừng do cách làm khá độc đáo.

Món thịt lợn muối chua được làm rất kỳ công và kết hợp với rất nhiều loại lá rừng, tất cả đều là những sản vật sẵn có dễ tìm và mỗi thứ lá được xem là bài thuốc quý rất lợi cho cơ thể như lá quế, lá mít, lá trầu không…Ấn tượng ban đầu khi khách tới nhà được người Mường bê ra một mâm thịt lợn muối chua với một rổ lá, khi ăn phải dùng tay cuộn lá với thịt, nhai chậm rãi rất bùi, thơm ngọt, ăn rất lạ miệng.

Để có được thịt lợn muối chua ngon phải chọn được những con lợn choai, thả dông dài ngày như thế thịt sẽ chắc, muối chua sẽ không bị ướt, ăn sẽ ngọt thịt hơn. Nhưng cầu kỳ hơn cả là chế ra được các nguyên liệu để làm men muối thịt. Thịt lợn được thái miếng ướp với nhiều muối và giềng khô giã nhỏ, rồi trộn với rượu nếp cái và men lá rừng. Phải trộn đều tay, để thịt lợn ngấm được tất cả các gia vị tẩm ướp.
Gạo đem rang khô, nẩy tanh tách rồi giã nhỏ thành bột tấm thơm phức. Người ta đem ủ thịt vào một cái bồ, dưới bồ lót lá chuối, rải lớp gạo rang giã dập trộn muối, sau đó xếp cứ một lớp thịt ướp nguyên liệu ở trên, một lớp gạo rang cho đến khi đầy bồ rồi nén lại đem gác lên bếp củi đun. Chỉ một đến hai tuần, các men lá, men rượi và giềng sẽ ngấm đậm đà vào từng thớ thịt lợn, chua chua mặn mặn.

Thịt lợn muối chua đủ độ phải giữ được màu sắc tươi của thịt, màu vàng ươm của thính gạo rang ôm chặt lấy từng miếng thịt trông rất hấp dẫn. Miếng thịt muối chua phải có vị bùi của thịt, ngậy của bì, chua của men rừng, mặn của muối, thơm của thính gạo. Cuốn một miếng thịt muối chua vào trong một lớp lá rừng có vị bùi bùi, cay của giềng, thơm của húng quế, chát xít của lá mít và trầu không, vị chua ngọt hòa lẫn mặn ăn rất lạ miệng. Nhiều người lần đầu ăn thấy gai gai vì lạ vị của lá rừng, nhưng càng ăn đến miếng thứ hai, thứ ba lại muốn cuốn ăn thêm miếng nữa.

Thịt trâu nấu lá lồm

Món ăn này của người Mường ở Hòa Bình rất phổ biến vì được ưa thích. Thịt trâu đem thui, cạo sạch sẽ sau đó, đem bung cho mềm. Khi thịt đã chín tương đối thì thái miếng nhỏ hơn, cho vào nồi đất hầm kĩ. Lá lồm (một loại lá chua) giã nhỏ và tấm gạo cho vào nồi hầm chung với thịt trâu. Cứ giữ lửa cho đến khi gạo tấm nở và sánh lại là được. Thịt trâu hầm xong nhừ kĩ, ngấm vị chua lá lồm và hương gạo, khá dễ ăn.

Canh Loóng

Là món canh được nấu từ nước luộc thịt với nõn cây chuối rừng. Cây chuối rừng đốn về bóc vỏ ngoài lấy nõn thái mỏng nhỏ bóp với muối để xả chất chát sau đó cho vào nước luộc thịt đun trên bếp củi khoảng 50 – 60 phút. Rắc vào canh hạt dổi nướng giã nhỏ và lá lốt rừng thái nhuyễn trước khi ăn.

Chả rau đáu

Do nhu cầu muốn có một món ăn vừa có vị thanh mát, vừa bổ dưỡng cho sức khỏe, người Mường đã sáng tạo ra món chả rau đáu. Sở dĩ nó trở thành món ăn quý là do lá rau đáu là một vị thuốc bổ rất khó trồng, mà chỉ mọc tự nhiên ở các khe suối vào thời tiết lạnh và ẩm ướt như mùa Xuân hay mùa Đông.

Điểm đặc biệt của chả rau đáu so với những món ăn khác đó là sự cẩn trọng từ khâu tìm kiếm nguyên liệu đến khâu chế biến. Để có được những lá rau đáu xanh tươi và đúng hương vị, người làm phải mất cả ngày trời tìm kiếm bên những khe suối trên rừng. Chính vì thế mà khách đến chơi nhà người Mường muốn thưởng thức món ăn này thì phải báo trước vài ngày để chủ nhà chuẩn bị.

Nguồn: cungphuot.info